Verslaving

Achtergrondinformatie over XTC, geschiedenis, wie gebruiken, wat is het, wat zit er in, testen, de wet, effecten, verslavingsfactor, de risico's.

Geschiedenis en herkomst XTC
Wie gebruiken XTC en waarom
Wat is XTC
Wat zit in XTC
Testen
Wat zegt de wet over XTC
Wat voelt de XTC-gebruiker
Hoe lang duurt het
Kun je XTC veilig gebruiken
Is XTC verslavend
Risico's
Links

Geschiedenis en herkomst XTC

MDMA werd rond 1900 voor het eerst in een laboratorium gemaakt. In de Verenigde Staten is het in de jaren '70 af en toe experimenteel in de psychiatrie gebruikt, omdat patiënten er opener en spraakzamer van werden. Het middel kwam daarna op de zwarte markt terecht en werd onder de naam XTC populair in discotheken. In de jaren '80 dook het op in Europa.

Ondanks wettelijke verboden, zoals in de Verenigde Staten in 1985 en in Nederland in 1988, is de verspreiding toegenomen. XTC wordt gemaakt in illegale laboratoria. Via netwerken van dealers en subdealers komt het bij de gebruikers terecht. De prijs per pil of capsule varieert van 3 tot 12,50 euro.

Wie gebruiken XTC en waarom?

XTC heeft vooral een reputatie als 'uitgaansdrug' of 'dansdrug' voor jongeren en wordt vaak in verband gebracht met grootschalige dansfeesten (houseparty's) en discotheken. In combinatie met lichteffecten en housemuziek kan het een trance veroorzaken waarin het dansen urenlang volgehouden kan worden. Het is zeker niet zo dat elke bezoeker van een disco of houseparty XTC gebruikt. En menigeen is in staat om ook zonder XTC een halve nacht in trance door te dansen: de sfeer en het ritme zijn dan al genoeg.

Uit onderzoek (1996) is bekend dat 5,6% van de scholieren tussen de 12 en 18 jaar ooit een 'XTC'-pil heeft geslikt. Onderzoek in het uitgaanscircuit (1997) leverde de volgende gegevens op: 64% van de bezoekers van houseparty's had XTC geslikt op de avond van het onderzoek. Bij discobezoekers was dat 36%. Een minderheid gebruikt XTC thuis in de verwachting daarmee een sfeer van intimiteit op te roepen.

Hoeveel iemand slikt, wisselt natuurlijk per persoon. Veel gebruikers nemen heel af en toe een pil in het weekend. Bij de meeste mensen beperkt zich dat tot een bepaalde levensfase. Maar er blijven natuurlijk mensen voor wie een feest geen feest is zonder een paar pillen.

Wie XTC gebruikt, doet dat vanwege de effecten die het middel veroorzaakt of waarvan anderen zeggen dat ze optreden. Dit betekent, dat de gebruiker niet altijd vindt wat hij zoekt. Ook andere drijfveren spelen een rol. Sommige mensen vinden dat je 'alles moet proberen'. Anderen gebruiken om mee te doen, om de werkelijkheid te ontvluchten of vanwege de spanning.

Wat is XTC

XTC is een drug. In het Engels uitgesproken geven de letters de woordklank 'ecstasy', wat extase betekent. XTC behoort tot de groep psychedelische amfetaminen. XTC wordt in het laboratorium gemaakt en is in de vorm van pillen of capsules te koop.

Ze hebben verschillende kleuren en vormen en zijn vaak voorzien van een afbeelding. Vaak hebben de pillen een naam die verband houdt met de vorm of de afbeelding die erop staat: bijvoorbeeld 'zonnetje', 'alien' en 'olifantje'.

Wat zit in XTC?

De werkzame stof die in XTC zit, heet MDMA (3,4 methyleendioxy- methamfetamine). MDMA is een afgeleide van amfetamine oftewel speed. MDMA heeft een dubbel effect. Enerzijds is het een stimulerend middel met een oppeppende werking. Anderzijds is er een bewustzijnsveranderend effect: de waarneming wordt intenser en het gevoel van verbondenheid met anderen neemt toe.

Met de vraag 'Wat zit in XTC?' is meteen één van de problemen rond XTC aangeroerd. Vaak worden pillen als 'XTC' verkocht, terwijl ze het in werkelijkheid niet zijn. Dit is gebleken uit analyses van als XTC verkochte pillen. Ze bevatten geen MDMA maar bijvoorbeeld MDEA, speed (amfetamine), MDA of nog andere stoffen, die al dan niet grote risico's met zich meebrengen bij gebruik. Soms is de samenstelling helemaal niet te achterhalen. Afgezien van de soort stof verschilt de dosering ook nog behoorlijk per pil. En er kunnen ook meer werkzame stoffen in één pil zitten.

MDEA en MDA zijn aan MDMA verwante stoffen. Van MDEA is het oppeppende effect sterker dan het bewustzijnsveranderende effect. De werkingsduur is korter: 3 tot 5 uur. Het lijkt daardoor meer op speed, dat alleen oppeppend werkt.

Een gebruiker die op zoek is naar het bewustzijnsveranderende effect, kan daardoor gemakkelijk in de verleiding komen om een tweede of zelfs derde MDEA-pil te nemen, met alle risico's van dien. Speed heeft alleen een oppeppend effect. Bij MDA overheerst de bewustzijnsveranderende werking. MDA werkt 6 tot 8 uur, dus langer dan echte XTC. Hieronder nog even de verschillen op een rijtje:

MDEA en MDA worden als XTC verkocht maar alleen MDMA is echte XTC.

Testen

Informatie over het testen van XTC kun je vinden op:http://www.drugs-test.nl

Nauwkeurige test

De pil gaat naar een lab en na een week heb je de uitslag en weet je wat en hoeveel er in zat.

Snelle test (op party)

Aan de hand van een snelle test op een party kan men vrij precies zeggen wat voor soort pil het is, maar niet helemaal zeker.

Resultaten van deze onderzoekjes zijn gedurende een bepaalde periode bijgehouden. De uitslagen van onderzoeken op party's in de eerste helft 1994 waren:

• 40% MDMA (enige echte XTC)
• 32% MDEA
• 14% speed
• 3% MDA
• 6% nep

en rest: andere oppeppende middelen

Wat zegt de wet over XTC

XTC wordt tot de harddrugs gerekend. Het produceren, verhandelen en bezitten van harddrugs is strafbaar.

Wat voelt de XTC-gebruiker?

De effecten van XTC zijn oppeppend en bewustzijnsveranderend.

Lichamelijke en geestelijke effecten
De gebruiker wordt opgepept. Hij krijgt zowel lichamelijk als geestelijk een energiek gevoel. De vermoeidheid wordt onderdrukt. Dat wil niet zeggen dat deze verdwenen is. Als de pil uitgewerkt is, komt de vermoeidheid veel sterker terug. Het verhoogt de lichaamstemperatuur, versnelt de pols, verwijdt de pupillen en tegelijkertijd wordt de waarneming intenser.

Daarnaast komen een stijf gevoel in de kaken, hartkloppingen, een droge keel en mond, misselijkheid en benauwdheid voor. Af en toe zijn de bewegingen moeilijk te coördineren. Deze onaangename bijeffecten kunnen tot paniek leiden.

Bewustzijnsveranderend
Het gebruik zorgt voor een ontspannen, zorgeloze stemming. Men voelt zich losser en remmingen vallen weg. De gevoelens die leidden tot het gebruik worden vervangen door een warm en verliefd gevoel. De waarneming wordt intenser en men voelt zich verbonden met anderen.

Onder invloed van XTC worden mensen sneller intiem en vertrouwelijk met anderen. Bij veel en regelmatig gebruik neemt de bewustzijnsveranderende werking af en gaat de oppeppende werking overheersen.

De mate van effect van XTC hangt af van:

• Dosis en de sterkte. Je weet nooit precies wat er in de pil zit die je koopt: de dosis kanverschillen en zelfs kunnen ze er andere stoffen zoals MDA of MDEA instoppen zodat je andere effecten ervaart dan je verwacht.
• Lichamelijke conditie
• Stemming. XTC is geen middel om van je negatieve stemming af te komen, integendeel: het zal je rotbui juist versterken.
• Effect dat de gebruiker verwacht.

Hoe lang duurt het?

Een ingenomen pil of capsule begint na 20 tot 60 minuten te werken. Het eerste uur daarna is het effect het sterkst. Na 4 tot 6 uur is het weg. Sommige gebruikers blijven ook de volgende dag een licht na-effect voelen. Dat kan een prettig maar ook een leeg en gedeprimeerd gevoel zijn. Een depressieve of chagrijnige stemming kan dagen blijven hangen.

Kun je XTC veilig gebruiken?

Nee. Slikken van XTC is zeer riskant, ook als het maar voor één keer is. Bovendien weet je als gebruiker nooit precies welke stof in een pil zit en hoeveel. Wie toch overweegt een pil te nemen, kan gebruik maken van de mogelijkheid deze te laten testen.

Dit kan voorkómen dat een gebruiker zonder het te weten een andere, mogelijk nog gevaarlijker stof slikt of een veel grotere dosis binnen krijgt dan verwacht. Maar ook als uit de test blijkt dat het om XTC (MDMA) gaat, loopt de gebruiker risico’s. Als iemand geen risico’s wil lopen, moet hij niet gebruiken.

Is XTC verslavend?

Lichamelijke afhankelijkheid

We spreken van lichamelijke afhankelijkheid als het lichaam protesteert wanneer met gebruik van een middel wordt gestopt (ontwenningsverschijnselen). XTC geeft geen ontwenningsverschijnselen, maar er is wel steeds meer nodig om hetzelfde effect nog te voelen.

Pas na een periode van niet-slikken treedt het bewustzijnsveranderende effect weer op. Het snel na elkaar slikken van XTC-pillen heeft dus geen enkele zin. Dat versterkt alleen de oppeppende werking en vergroot de kans op complicaties.

Geestelijke afhankelijkheid

Geestelijke afhankelijkheid houdt in dat de gebruiker steeds sterker naar het middel verlangt en zich eigenlijk niet meer prettig kan voelen zonder. Bij gebruik van XTC kan dat het geval zijn. Dat komt met name doordat sommige mensen moeilijk zonder 'kicks' kunnen. XTC en andere middelen kunnen hierin voorzien.

Risico's

XTC is nog niet lang op de markt dus de risico's zijn nog niet volledig te overzien. Daardoor weet men nog niets over de gevolgen van langdurig en veelvuldig gebruik. De risico's die er zijn - of je ze nu kent of niet - zijn groter hoe meer of vaker je gebruikt....

In kringen van mensen die gedurende langere perioden of regelmatig XTC gebruiken, wordt melding gemaakt van grotere vatbaarheid voor infecties. Bij langdurig gebruik kunnen zich ook depressies, angsten, paniekreacties en slaapstoornissen voordoen. Niet zelden gaat het dan om bestaande problemen die in verhevigde mate terugkomen.

Risico-groepen

Mensen met astma, een zwak hart, hoge bloeddruk, suikerziekte of epilepsie moeten zeker geen XTC gebruiken. XTC kan ook depressies, angstaanvallen en psychoses versterken. Tenslotte is XTC tijdens de zwangerschap en bij borstvoeding af te raden.

Dus:

• Astma
• Zwak hart
• Hoge bloeddruk
• Suikerziekte
• Epilepsie
• Depressies
• Angstaanvallen
• Psychoses
• Zwangerschap, borstvoeding.

Als je tot een risico groep behoort, slik dan geen XTC.

Risico's lichamelijk

Oververhitting

Bij warm weer en een verhoogde lichaamstemperatuur gaat men transpireren. Als je in een warme disco staat te dansen met een XTC pilletje in het lichaam dan wordt je zeer warm. Omdat je geen vermoeidheid voelt, dans (en zweet) je lang door.

Het lichaam raakt zijn warmte kwijt door verdamping van de transpiratie. Is het echter te warm en vochtig (in veel disco's), dan verdampt het niet en raak je dus ook je warmte niet kwijt. Je wordt nat maar koelt niet af en gaat alleen meer transpireren. Je raakt zeer veel vocht kwijt en als je dat niet bijdrinkt (fris of water!) bestaat het risico dat het lichaam oververhit raakt en uitdroogt. Het gevolg kan zijn dat de spieren en sommige organen, zoals de nieren, niet meer werken. Oververhitting is (levens)gevaarlijk en moeilijk te behandelen.

Gevaar oververhitting:

• Hoge koorts boven 40°C,
• Toevallen,
• Bloedingen door het hele lichaam (dus ook hersenbloeding)
• Spierafbraak en
• Gebrekkig functionerende nieren. NB: iemand met deze symptomen is moeilijk te behandelen.Voorkomen is noodzakelijk.Zorg voor afkoeling, rust en drinken van water/fris (geen alcohol)

• Falen van de lever.
• Er zijn enkele gevallen van leverontstekingen en acuut falen van de lever bekend.
• Waarschijnlijk speelde een eerdere afwijking hierbij een rol.
• Bij chronisch gebruik:
• Grotere vatbaarheid voor griep, verkoudheid en keelontstekingen.
• Vrouwen worden bovendien vatbaarder voor blaasontstekingen en urinewegeninfecties.

Risico's geestelijk

XTC kan vervelende stemmingen versterken. Als je je dus down of angstig voelt dan is de kans groot dat je door het slikken van XTC je alleen nog maar vervelender gaat voelen... en dat is dan mild gezegd.

Depressies

• Door veel en langdurig gebruik kunnen depressies op treden.

• Mensen die al depressief zijn kunnen er beter helemaal niet aan beginnen.
• Vermoedelijk activeert XTC serotonine in de hersenen.
• Deze stof zorgt voor een prettige stemming.
• Bij veelvuldig XTC gebruik wordt de serotonine voorraad uitgeput.
• Het lichaam blijft verstoken van de normale hoeveelheid serotonine om je "gewoon" te voelen.
• Het duurt even voordat het lichaam weer voldoende serotonine heeft.

Chronisch gebruik

Mensen die chronisch gebruiken kunnen last krijgen van

• angsten
• paniekreacties
• slaapstoornissen
• depressieve stemmingen
• hallucinaties

Veranderingen in hersenen

Vermoedelijk kan het gebruik van XTC leiden tot veranderingen in de hersenen met aantasting van het geheugen, de concentratie en de stemming (depressiviteit).

Het gevaar neemt toe naarmate meer en vaker gebruikt wordt. Het is niet uit te sluiten dat ook eenmalig gebruik al tot zo'n effect op de hersenen leidt.

Het is nog niet bekend hoe ingrijpend dit is en of het blijvend is. Ook is nog onduidelijk welke invloed XTC heeft in combinatie met andere middelen.

Risico's overige

• verkeer
• XTC kan de coördinatie van bewegingen bemoeilijken.
• Het maakt ook overmoedig.
• Met XTC deelnemen aan het verkeer is dus riskant en strafbaar als misdrijf.
• De strafmaat staat gelijk met het rijden onder invloed van alcoholhoudende drank.

Gebruik van XTC in combinatie met andere middelen

Combinaties zijn onvoorspelbaar en riskant, met name als je niet precies weet wat er in je pilletje zit.

• XTC en alcohol maakt de persoon overmoedig.
• XTC en hasj/weed versterken de bewustzijnsveranderende werking.
• XTC en speed/coke versterken de oppeppende werking.

Bij het innemen van meer pillen op avond of paar dagen achter elkaar gaat speedeffect overheersen. Ook de combinatie met andere middelen, zoals alcohol en medicijnen, is riskant. Er is meer kans op vervelende en gevaarlijke complicaties.

Eens temeer omdat pillen wisselend van samenstelling en dosering zijn. Voor zover bekend beïnvloedt XTC de werking van de anticonceptiepil niet. Wel kunnen gebruikers onder invloed van XTC gemakkelijker tot seksueel contact komen. Als daarbij geen condoom wordt gebruikt, bestaat het risico van Aids en andere geslachtsziekten. Zie ook combinatiegebruik.

Risico's blijven beperkt als je:

• matig gebruikt: niet meer dan een pil per keer en een keer per maand
• bij inname eerste een kwart of een halve pil innemen
• je geestelijk en lichamelijk goed voelt en in een vertrouwde sfeer bent
• niet gebruikt in combinatie met andere middelen
• je je bewust bent van de het gevaar op oververhitting en uitdroging en dus voldoende drinkt, afkoelt en rust
• niet deelneemt aan het verkeer als je gebruikt hebt
• veilig blijft vrijen
• na gebruik extra rust neemt en goed eet.

Het risico van oververhitting speelt minder wanneer in de disco of feestruimte voldoende ventilatie en afkoeling is.

Links

De tekstuele inhoud van deze pagina is deels overgenomen van het Jongeren Informatie Punt en van het Trimbos-instituut.